Nagłe przerwanie stosunku pracy wskutek zdarzeń losowych wymaga od firmy precyzyjnego działania. Choć kodeks pracy śmierć pracownika traktuje jako automatyczną przesłankę do wygaśnięcia umowy (zgodnie z art. 631 § 1 Kodeksu pracy), nie zwalnia to przedsiębiorcy z dopełnienia szeregu formalności. Prawidłowe przeprowadzenie procedur jest niezwykle ważne, aby zabezpieczyć interesy firmy i wesprzeć rodzinę zmarłego.
Wygaszenie umowy następuje z mocy prawa w dniu zgonu. Jednak śmierć pracownika obowiązki pracodawcy rozszerza o kwestie dokumentacyjne i finansowe. Procedury różnią się w zależności od tego, czy nastąpiła śmierć pracownika w miejscu pracy, czy poza nim, a także czy mamy do czynienia z wypadkiem.
Śmierć w pracy – jak należy postępować?
Sytuacja jest najbardziej złożona, gdy następuje śmierć w pracy. Jeśli do zdarzenia dochodzi na terenie zakładu, pracodawca musi natychmiast zabezpieczyć miejsce zdarzenia i wezwać pogotowie. Po stwierdzeniu zgonu przez lekarza procedura wchodzi w tryb ścisłego nadzoru.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek zawiadomienia prokuratora oraz Policji. Do czasu przybycia służb, miejsce, w którym nastąpiła śmierć pracownika, nie może być sprzątane ani zmieniane. Jest to niezbędne dla wykluczenia udziału osób trzecich.
Dodatkowo śmierć pracownika w miejscu pracy obliguje do niezwłocznego powiadomienia okręgowego inspektora pracy (PIP). Zaniechanie tego, zwłaszcza przy podejrzeniu wypadku przy pracy, grozi surowymi sankcjami. Równolegle należy powiadomić rodzinę. Każdy zgon pracownika na terenie firmy wiąże się z koniecznością sporządzenia dokumentacji powypadkowej.
Wypadek na terenie zakładu pracy a śmierć w pracy z przyczyn naturalnych
Dla uprawnień rodziny ważne jest ustalenie: czy był to wypadek, czy śmierć w pracy z przyczyn naturalnych.
O przyczynach naturalnych mówimy, gdy zgon pracownika nastąpił w firmie, ale wywołało go schorzenie samoistne (np. zawał, udar), bez wpływu czynnika zewnętrznego. Jeśli prokurator to potwierdzi, a warunki pracy nie przyczyniły się do zgonu, zdarzenie nie jest wypadkiem przy pracy.
Inaczej jest, gdy zadziałała przyczyna zewnętrzna. Wtedy powołuje się zespół powypadkowy. Ma to ogromne znaczenie finansowe – śmierć w pracy odszkodowanie generuje na różnych poziomach. Jeśli zdarzenie uznano za wypadek przy pracy, rodzinie przysługuje jednorazowe odszkodowanie z ZUS i renta wypadkowa. Przy śmierci naturalnej świadczenia te przyznawane są na mniej korzystnych warunkach.
Zgon pracownika – formalności
Gdy opadną emocje, dział kadr musi dopełnić biurokracji. Śmierć pracownika a obowiązki pracodawcy to przede wszystkim rozliczenia z następcami prawnymi.
- Świadectwo pracy
Śmierć pracownika a świadectwo pracy – jak je wystawić? Dokument sporządza się niezwłocznie i wpina do akt (część C). Jako tryb rozwiązania umowy wpisuje się wygaśnięcie stosunku pracy. Ważne, aby śmierć pracownika podstawa prawna w świadectwie pracy była oznaczona jako art. 631 § 1 Kodeksu pracy. Dokument wydaje się na wniosek członka rodziny. - Wyrejestrowanie z ZUS
Należy złożyć druk ZUS ZWUA z kodem przyczyny wyrejestrowania 500 (zgon osoby ubezpieczonej). - Prawa majątkowe
Prawa majątkowe nie wygasają. Wynagrodzenie zmarłego pracownika, ekwiwalent za urlop i inne dodatki przechodzą na małżonka oraz osoby uprawnione do renty rodzinnej. Wypłaca się je w równych częściach. Dopiero przy braku takich osób wchodzą one do spadku. - Odprawa pośmiertna
To świadczenie wypłacane przez pracodawcę rodzinie. Jego wysokość zależy od stażu (1-6 pensji). Pracodawca jest zwolniony z wypłaty, jeśli ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie od ubezpieczyciela jest nie niższe niż ustawowa odprawa.