Ozon to gaz o podwójnej naturze – chroni nas w atmosferze, ale na poziomie gruntu stanowi zagrożenie. Na pytanie, czy ozon jest szkodliwy, odpowiedź jest jednoznaczna: tak. Jego toksyczność wynika z silnych właściwości utleniających. Cząsteczka O₃ jest wysoce reaktywna i chętnie wchodzi w reakcje z komórkami organizmu, uszkadzając je. Szkodliwość ozonu dla człowieka objawia się przede wszystkim w układzie oddechowym. Skutki wdychania ozonu to przede wszystkim podrażnienie i stany zapalne błon śluzowych. Może to prowadzić do nasilenia objawów astmy, zmniejszenia wydolności płuc, a także wywoływać bóle głowy, znużenie i kaszel.
Warto pamiętać, że szkodliwy ozon to jeden z głównych składników smogu fotochemicznego, a tym samym powszechne zanieczyszczenie powietrza w miastach. Generalnie ozon szkodliwość swoją ujawnia w zbyt wysokim stężeniu, dlatego tak ważne jest unikanie ekspozycji i monitorowanie jakości powietrza.
Ozonowanie pomieszczeń – skutki uboczne
Ozonowanie jest skuteczną metodą dezynfekcji, dzięki czemu est wykorzystywany w odkażaniu przestrzeni podczas sprzątania po zmarłych. Jednak nieprawidłowo przeprowadzone niesie ze sobą poważne ryzyko. Najgroźniejsze skutki wdychania ozonu są związane z możliwością ostrego zatrucia ozonem. Aby proces był bezpieczny, należy bezwzględnie przestrzegać zasad: podczas ozonowania w pomieszczeniu nie mogą przebywać ludzie, zwierzęta ani rośliny. Zagrożenie nie mija wraz z wyłączeniem generatora. Ozon potrzebuje czasu, aby rozpaść się do całkowicie bezpiecznej już formy tlenu (O₂), dlatego po zakończeniu procesu konieczne jest odczekanie odpowiedniego czasu (często od godziny do nawet kilku) oraz intensywne wywietrzenie wnętrza. Zlekceważenie tych procedur i zbyt wczesny powrót do pomieszczenia może prowadzić do wdychania pozostałości gazu i wywołać groźne skutki uboczne, stanowiące poważne zagrożenie dla zdrowia.
Objawy zatrucia ozonem
Objawy zatrucia ozonem zależą od stężenia gazu i czasu ekspozycji. Pierwsze sygnały ostrzegawcze dotyczą miejsc bezpośredniego kontaktu z toksyną. Należą do nich drapanie w gardle, suchy, męczący kaszel, pieczenie w nosie oraz łzawienie i zaczerwienienie oczu. Te początkowe objawy zatrucia ozonem mogą przypominać silną reakcję alergiczną. Przy wyższych stężeniach dolegliwości stają się poważniejsze. Mogą pojawić się ucisk i ból w klatce piersiowej, którym towarzyszą duszności i świszczący oddech. Dołączają do tego objawy ogólnoustrojowe, takie jak silne bóle głowy, nudności oraz uczucie skrajnego znużenia. Osoby z chorobami układu oddechowego, jak astma, są szczególnie narażone na gwałtowne zaostrzenie choroby. W skrajnych przypadkach wdychanie wysokich stężeń ozonu może prowadzić do obrzęku płuc, który jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.
Zatrucie ozonem – co robić?
W przypadku podejrzenia zatrucia ozonem ważna jest natychmiastowa reakcja. Pierwszym i najważniejszym krokiem jest opuszczenie skażonej przestrzeni i wyjście na świeże powietrze, aby przerwać dalszą ekspozycję. Jeśli to bezpieczne, należy szeroko otworzyć okna i drzwi w celu intensywnego wywietrzenia pomieszczenia. Dalsze postępowanie zależy od nasilenia objawów. Przy łagodnych dolegliwościach, które niektórzy mogą mylnie brać za uczulenie na ozon, takich jak drapanie w gardle czy łzawienie oczu, pobyt na zewnątrz powinien przynieść ulgę. Mimo to należy uważnie obserwować swój stan, gdyż objawy mogą nasilić się z opóźnieniem.
Jeżeli jednak pojawiają się poważne symptomy, takie jak silne duszności, ból w klatce piersiowej czy zawroty głowy, konieczne jest niezwłoczne wezwanie pomocy medycznej. W oczekiwaniu na przyjazd służb należy zapewnić osobie poszkodowanej pozycję półsiedzącą, która ułatwia oddychanie. Nie należy podawać żadnych leków na własną rękę, ponieważ może to zafałszować obraz kliniczny i utrudnić diagnozę. W rozmowie z personelem medycznym trzeba bezwzględnie poinformować o fakcie ekspozycji na ozon, co ułatwi postawienie diagnozy i wdrożenie odpowiedniego leczenia, najczęściej polegającego na tlenoterapii.